{"id":1427,"date":"2021-07-19T13:21:10","date_gmt":"2021-07-19T11:21:10","guid":{"rendered":"https:\/\/gap.uek.krakow.pl\/?p=1427"},"modified":"2021-07-19T13:21:10","modified_gmt":"2021-07-19T11:21:10","slug":"andrzej-laskowski-budujac-system-ochrona-zabytkow-sakralnych-w-diecezji-tarnowskiej-na-przelomie-xix-i-xx-wieku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/institutes.uek.krakow.pl\/gap\/andrzej-laskowski-budujac-system-ochrona-zabytkow-sakralnych-w-diecezji-tarnowskiej-na-przelomie-xix-i-xx-wieku\/","title":{"rendered":"ANDRZEJ LASKOWSKI, Buduj\u0105c system. Ochrona zabytk\u00f3w sakralnych w diecezji tarnowskiej na prze\u0142omie XIX i XX wieku"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ksi\u0105\u017cka stanowi zwie\u0144czenie wieloletnich bada\u0144 autora prowadzonych na obszarze diecezji tarnowskiej, obejmuj\u0105cych zar\u00f3wno badania archiwalne i biblioteczne, jak i prace terenowe. Om\u00f3wiono w niej nie tylko zagadnienia zwi\u0105zane z ochron\u0105 zabytk\u00f3w sakralnych diecezji u schy\u0142ku XIX i na pocz\u0105tku XX wieku, ale tak\u017ce pokazano szerokie t\u0142o historyczne, spo\u0142eczne i ekonomiczne omawianego terenu oraz dzia\u0142alno\u015b\u0107 najwybitniejszych jednostek Ko\u015bcio\u0142a tarnowskiego tego czasu, poczynaj\u0105c od postaci dw\u00f3ch rz\u0105dz\u0105cych w\u00f3wczas diecezj\u0105 hierarch\u00f3w: Ignacego \u0141obosa i Leona Wa\u0142\u0119gi.<\/strong><\/p>\n<p>W \u015bwietle przeprowadzonych bada\u0144 diecezja tarnowska jawi si\u0119 jako pierwsza jednostka administracyjna Ko\u015bcio\u0142a na ziemiach polskich, kt\u00f3ra zdoby\u0142a si\u0119 na powo\u0142anie \u2013 w 1908 roku \u2013 diecezjalnego konserwatora zabytk\u00f3w. Nominowanie na to stanowisko ks. Franciszka Le\u015bniaka by\u0142o ostatnim akordem mozolnego, ale prowadzonego konsekwentnie przez obu wymienionych biskup\u00f3w, procesu budowy sp\u00f3jnego systemu ochrony zabytk\u00f3w sakralnych diecezji. Sk\u0142ada\u0142o si\u0119 na\u0144 wiele r\u00f3\u017cnorodnych element\u00f3w, w tym m.in.: nowatorski system nauczania o dziedzictwie kulturowym Ko\u015bcio\u0142a adresowany do diecezjalnego kleru (wprowadzony ju\u017c w latach 80. XIX wieku), pierwsze na ziemiach Polski muzeum diecezjalne (za\u0142o\u017cone w 1888 roku), zakrojone na szerok\u0105 skal\u0119, pionierskie prace inwentaryzacyjne przy zabytkach w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci diecezji (prowadzone przez krakowskiego konserwatora Stanis\u0142awa Tomkowicza), zbiorowy wysi\u0142ek lokalnego duchowie\u0144stwa ukierunkowany na kompleksow\u0105 restauracj\u0119 katedry tarnowskiej (realizowanej wedle projektu prof. Juliana Zachariewicza, rektora Politechniki Lwowskiej), wsparcie udzielane licznym zabytkowym \u015bwi\u0105tyniom z terenu Polski wymagaj\u0105cym konserwacji (z katedr\u0105 wawelsk\u0105 na czele) czy fundowanie nowych lub fachowe naprawianie starych szat i parament\u00f3w liturgicznych dla ubogich parafii diecezji (zainicjowane i konsekwentnie moderowane przez Arcybractwo Adoracji Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu). Ogromn\u0105 rol\u0119 w tym procesie odegrali szczeg\u00f3lnie: bp Ignacy \u0141obos (pierwszy hierarcha Ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego w Galicji, kt\u00f3ry przez w\u0142adze pa\u0144stwowe w Wiedniu zosta\u0142 oficjalnie mianowany konserwatorem zabytk\u00f3w), ksi\u0105\u017c\u0119ca rodzina Sanguszk\u00f3w (zwi\u0105zana od pokole\u0144 z Tarnowem, maj\u0105ca sw\u0105 siedzib\u0119 w podtarnowskich Gumniskach) oraz szczeg\u00f3lnie wra\u017cliwi na pi\u0119kno duchowni: ks. J\u00f3zef B\u0105ba (za\u0142o\u017cyciel i wieloletni dyrektor Muzeum Diecezjalnego w Tarnowie) oraz ks. Franciszek Le\u015bniak (wyk\u0142adowca historii sztuki w miejscowym seminarium i pierwszy diecezjalny konserwator zabytk\u00f3w).<\/p>\n<p>Ksi\u0105\u017cka, oceniona niezwykle przychylnie przez recenzent\u00f3w wydawniczych, stanowi istotny przyczynek do historii konserwatorstwa polskiego, b\u0119d\u0105c zarazem pierwszym w historiografii polskiej tak obszernym opracowaniem dedykowanym narodzinom ko\u015bcielnego systemu ochrony zabytk\u00f3w w Polsce. Wydana przez Ksi\u0119garni\u0119 Akademick\u0105, jest ju\u017c dost\u0119pna w wolnej sprzeda\u017cy.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/gap.uek.krakow.pl\/o-kolegium\/instytuty\/instytut-gospodarki-przestrzennej-i-studiow-miejskich\/katedra-historii-gospodarczej-i-spolecznej\/publikacje\/\">http:\/\/gap.uek.krakow.pl\/o-kolegium\/instytuty\/instytut-gospodarki-przestrzennej-i-studiow-miejskich\/katedra-historii-gospodarczej-i-spolecznej\/publikacje\/<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ksi\u0105\u017cka stanowi zwie\u0144czenie wieloletnich bada\u0144 autora prowadzonych na obszarze diecezji tarnowskiej, obejmuj\u0105cych zar\u00f3wno badania archiwalne i biblioteczne, jak i prace terenowe. Om\u00f3wiono w niej nie tylko zagadnienia zwi\u0105zane z ochron\u0105 zabytk\u00f3w sakralnych diecezji u schy\u0142ku XIX i na pocz\u0105tku XX wieku, ale tak\u017ce pokazano szerokie t\u0142o historyczne, spo\u0142eczne i ekonomiczne omawianego terenu oraz dzia\u0142alno\u015b\u0107 najwybitniejszych [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":24,"featured_media":1429,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[32],"tags":[],"class_list":["post-1427","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/institutes.uek.krakow.pl\/gap\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1427","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/institutes.uek.krakow.pl\/gap\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/institutes.uek.krakow.pl\/gap\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/institutes.uek.krakow.pl\/gap\/wp-json\/wp\/v2\/users\/24"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/institutes.uek.krakow.pl\/gap\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1427"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/institutes.uek.krakow.pl\/gap\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1427\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/institutes.uek.krakow.pl\/gap\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1429"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/institutes.uek.krakow.pl\/gap\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1427"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/institutes.uek.krakow.pl\/gap\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1427"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/institutes.uek.krakow.pl\/gap\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1427"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}