{"id":7523,"date":"2023-12-18T13:25:03","date_gmt":"2023-12-18T12:25:03","guid":{"rendered":"https:\/\/gap.uek.krakow.pl\/?p=7523"},"modified":"2026-01-07T12:24:20","modified_gmt":"2026-01-07T11:24:20","slug":"deliberacja-jako-integralny-mechanizm-ksztaltowania-polityk-publicznych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/institutes.uek.krakow.pl\/gap\/deliberacja-jako-integralny-mechanizm-ksztaltowania-polityk-publicznych\/","title":{"rendered":"Deliberacja jako integralny mechanizm kszta\u0142towania polityk publicznych"},"content":{"rendered":"<\/p>\n<p>Regu\u0142y tworzenia polityk publicznych to zagadnienie badane od dziesi\u0119cioleci. W Polsce proces programowania polityk publicznych i przeprowadzenia reform podlega na uchwalaniu akt\u00f3w normatywnych (w wymiarze mi\u0119kkim: strategii i polityk, w twardym: ustaw, rozporz\u0105dze\u0144). Proces ten jest sformalizowany i regulowany przez prawo. Jednak wysoce profesjonalne (autonomiczne) dziedziny, m.in. szkolnictwo wy\u017csze, wymiar sprawiedliwo\u015bci, gospodarka, sprawy spo\u0142eczne wymagaj\u0105 uwzgl\u0119dnienia opinii interesariuszy zmian. Lecz nawet je\u015bli si\u0119 to dzieje, to formalnie te konsultacje cz\u0119sto maj\u0105 charakter fasadowy. Podj\u0119cie bada\u0144 nad deliberacj\u0105 i jej miejscem w cyklu polityk publicznych jest efektem obserwacji, \u017ce przy tworzeniu reform decydenci wykszta\u0142cili zasad\u0119 \u201ewp\u0142ywania na zachowanie\u201d. Jest to bardzo widoczne przy g\u0142\u0119bokiej polaryzacji spo\u0142ecznej, kt\u00f3ra odrywa decydent\u00f3w publicznych od spo\u0142ecze\u0144stwa. Dlatego warto bada\u0107 mo\u017cliwo\u015bci poszerzenia uwarunkowa\u0144 dla innowacyjnych modeli partycypacji spo\u0142ecznej w decyzjach w\u0142adzy publicznej. Tym bardziej, \u017ce realistyczny model deliberacji zak\u0142ada przej\u015bcie od opisu do dzia\u0142ania, podkre\u015blaj\u0105c aktywizuj\u0105c\u0105, partycypacyjn\u0105 rol\u0119 w przeobra\u017ceniach spo\u0142eczno-ekonomicznych i politycznych.<\/p>\n<p>Zagadnieniem wi\u0105\u017c\u0105cym si\u0119 z partycypacyjno-deliberatywnym modelem tworzenia zmian w sferze publicznej jest polityka oparta na wiedzy. Jest to zwi\u0105zane z postulatem zerwania z nonszalancj\u0105 w\u0142adzy sk\u0142onnej, w zamian za poparcie wyborc\u00f3w, realizowa\u0107 polityki i programy zagra\u017caj\u0105ce z jednej strony stabilno\u015bci finans\u00f3w publicznych, z drugiej za\u015b wzmacniaj\u0105ce paternalistyczne uzale\u017cnienie obywateli od pa\u0144stwa. D\u0105\u017cenie do zachowania r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy kosztami uprawiania polityki a efektami spo\u0142eczno-ekonomicznymi w warunkach r\u00f3\u017cnorodno\u015bci \u017cycia spo\u0142ecznego wymaga oparcia decyzji i dzia\u0142a\u0144 o wiarygodn\u0105 i u\u017cyteczn\u0105 wiedz\u0119. W Polsce stopie\u0144 i zakres wykorzystania tego podej\u015bcia w sektorze publicznym jest wci\u0105\u017c niezadawalaj\u0105cy i, co wi\u0119cej, w ostatnich latach wydaje si\u0119 ograniczany. Natomiast coraz cz\u0119\u015bciej miejsce racjonalnych argument\u00f3w zajmuj\u0105 racje wy\u0142\u0105cznie ideologicznie i motywowane silnymi emocjami spo\u0142ecznymi. By\u0107 mo\u017ce dlatego w Polsce deliberacja nigdy systemowo nie pojawi\u0142a si\u0119 w strategicznie planowanych reformach, gdy\u017c konsultacje spo\u0142eczne nawet wzmocnione specjalistyczn\u0105 wiedz\u0105 rzadko s\u0105 celem administracji i decydent\u00f3w politycznych. Takiej sytuacji sprzyja te\u017c przyj\u0119ty w instytucjach publicznych model scentralizowany, kt\u00f3ry nawet w ramach demokratycznych zasad, ze wzgl\u0119du na wysoce wra\u017cliwe politycznie tre\u015bci, prowadzi\u0142 do pozornej partycypacji spo\u0142ecznej w konsultowaniu projektowanych zmian.<\/p>\n<p>Ze wzgl\u0119du na opisane zjawiska deliberacja powinna zyskiwa\u0107 na znaczeniu, bowiem mimo i\u017c zak\u0142ada sformalizowan\u0105, to jednak szerok\u0105 i realn\u0105 partycypacj\u0119 spo\u0142eczn\u0105. Dodatkowo sprzyja temu r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 praktyk politycznych oraz coraz wi\u0119ksza liczba wyzwa\u0144 i zagadnie\u0144, kt\u00f3re wymagaj\u0105 innowacji i nowego podej\u015bcia w celu prze\u0142amania logiki konfrontacji mi\u0119dzy rz\u0105dem a \u015brodowiskiem spo\u0142ecznym, kt\u00f3rego dotyczy zmiana. Deliberacja wzmacnia poczucie podmiotowo\u015bci, poniewa\u017c spo\u0142eczne preferencje s\u0105 uprzednio rozpoznane. Wsp\u00f3\u0142uczestniczenie w procesie decyzyjnym tych, na kt\u00f3rych \u017cycie owe decyzje wp\u0142ywaj\u0105 podwy\u017csza poziom legitymizacji, akceptacji, a w konsekwencji \u2013 zwi\u0119ksza efektywno\u015b\u0107, to natomiast mo\u017ce prowadzi\u0107 do prze\u0142amania impasu nieufno\u015bci i logiki konfrontacji mi\u0119dzy w\u0142adz\u0105 a spo\u0142ecze\u0144stwem.<\/p>\n<p><strong>Kierownik projektu:<br \/><\/strong>dr hab. Stanis\u0142aw Mazur, prof. UEK<\/p>\n<p><strong><br \/>Warto\u015b\u0107 projektu:<br \/><\/strong>323 094,00 z\u0142<\/p>\n<p><strong><br \/>Instytucja finansuj\u0105ca:<br \/><\/strong>Narodowe Centrum Nauki (NCN)<strong><br \/><\/strong><\/p>\n<p><strong>Data realizacji:<br \/><\/strong>\u00a026.11.2021 &#8211; 31.12.2021<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Regu\u0142y tworzenia polityk publicznych to zagadnienie badane od dziesi\u0119cioleci. W Polsce proces programowania polityk publicznych i przeprowadzenia reform podlega na uchwalaniu akt\u00f3w normatywnych (w wymiarze mi\u0119kkim: strategii i polityk, w twardym: ustaw, rozporz\u0105dze\u0144). Proces ten jest sformalizowany i regulowany przez prawo. Jednak wysoce profesjonalne (autonomiczne) dziedziny, m.in. szkolnictwo wy\u017csze, wymiar sprawiedliwo\u015bci, gospodarka, sprawy spo\u0142eczne wymagaj\u0105 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":22,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[51],"class_list":["post-7523","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii","tag-51"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/institutes.uek.krakow.pl\/gap\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7523","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/institutes.uek.krakow.pl\/gap\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/institutes.uek.krakow.pl\/gap\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/institutes.uek.krakow.pl\/gap\/wp-json\/wp\/v2\/users\/22"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/institutes.uek.krakow.pl\/gap\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7523"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/institutes.uek.krakow.pl\/gap\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7523\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10922,"href":"https:\/\/institutes.uek.krakow.pl\/gap\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7523\/revisions\/10922"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/institutes.uek.krakow.pl\/gap\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7523"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/institutes.uek.krakow.pl\/gap\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7523"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/institutes.uek.krakow.pl\/gap\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7523"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}