Obszary chronione w lokalnych systemach społeczno-gospodarczych. Modele powiązań funkcjonalnych w świetle współczesnych koncepcji

15.05.2024
Bez kategorii PL

Które z modeli i wprowadzanych rozwiązań w zakresie funkcjonowania obszarów chronionych wpisują się najlepiej w nowy paradygmat funkcjonalny oraz jakie są możliwości implementacji tych wzorców w warunkach polskich?

Jaki jest poziom rozwoju społeczno-gospodarczego i czy uwidaczniają się różnice w poziomie i dynamice rozwoju jednostek samorządu terytorialnego w zależności od występowania w ich obrębie obszarów objętych ochroną?

Jakie są impulsy oraz bariery rozwoju społeczno-gospodarczego dla jednostek samorządu terytorialnego wynikające z funkcjonowania w ich obrębie obszarów objętych ochroną?

Jak przebiegają zmiany demograficzne w jednostkach samorządu terytorialnego z obszarami chronionymi?

Jaka jest struktura użytkowania ziemi jednostek samorządu terytorialnego obszarów objętych ochroną i czy zmienia się pod wpływem funkcjonowania parków narodowych i krajobrazowych?

Jakie są powiązania funkcjonalne obszarów chronionych z ich otoczeniem społeczno-ekonomicznym?

W jaki sposób obszary chronione mogą pobudzać endogeniczne potencjały rozwojowe i stymulować rozwój związanych z nimi funkcjonalnie terenów?

W jaki sposób racjonalnie prowadzić politykę rozwoju JST na obszarach chronionych z uwzględnieniem ich szczególnego charakteru i ograniczeń, które one generują?

Badania w ramach projektu będą prowadzone w trzech skalach przestrzennych: ogólnoświatowej (rozpoznanie modeli funkcjonowania obszarów chronionych na świecie w aspekcie ich relacji z lokalnymi systemami społecznogospodarczymi), ogólnopolskiej (analiza relacji polskich obszarów chronionych z ich otoczeniem społecznogospodarczym, wynikających z uwarunkowań prawnych, organizacyjnych, przestrzennych, analiza i ocena rozwoju społeczno-ekonomicznego terenów objętych ochroną w postaci parków narodowych i krajobrazowych oraz wydzielenie typów funkcjonalnych parków narodowych i krajobrazowych) oraz lokalnej (rozpoznanie lokalnych i ponadlokalnych powiązań funkcjonalnych związanych z istnieniem wybranych parków, a także roli tych parków w lokalnych systemach społeczno-gospodarczych). Efektami badań będą m.in.

charakterystyka empirycznego modelu wyjaśniającego funkcjonowanie (miejsce i rolę) obszarów chronionych w lokalnych systemach społeczno-gospodarczych kraju,
opracowanie propozycji koncepcji zintegrowanego zarządzania obszarami chronionymi, opartego na włączeniu ich w system planowania społeczno-gospodarczego oraz na stałej współpracy dyrekcji parków z władzami samorządowymi, podmiotami gospodarczymi, organizacjami pozarządowymi,
opracowanie propozycji metodyki badań, mającej zastosowanie w monitorowaniu roli obszarów chronionych w rozwoju lokalnym.

Realizacja projektu będzie ponadto sprzyjała wypracowaniu mechanizmów zarządzania tymi obszarami i stymulowania przez nie endogenicznych potencjałów rozwojowych oraz podnoszeniu społecznej akceptacji parków w środowiskach lokalnych.

Członkowie zespołu: dr inż. Piotr Węgrzynowicz, dr Piotr Serafin, dr inż. Mateusz Ilba, dr Monika Musiał Malago, dr Patrycja Brańka, dr Marcin Semczuk, dr hab. Magdalena Zdun, prof. UEK, dr inż. Karol Majewski

Kierownik projektu:
dr Bernadetta Zawilińska

Wartość projektu:
606 718,00 zł

Instytucja finansująca:
Narodowe Centrum Nauki (NCN)

Data realizacji:
14.07.2023 – 13.07.2026